De metaaldetector zendt een elektromagnetisch veld uit via een zoekspoel. Wanneer dit veld een metalen object tegenkomt, worden er zogenaamde wervelstromen opgewekt in het metaal. Deze wervelstromen creëren een secundair magnetisch veld. De detector vangt dit secundaire magnetische veld op en geeft een signaal af.
Veel mensen gebruiken het als hobby om oude munten, sieraden of andere interessante voorwerpen te vinden. Ze worden ook gebruikt om metalen objecten op te sporen op bijvoorbeeld stranden, parken of bouwplaatsen. Denk hierbij aan verloren sieraden, wapens of andere gevaarlijke objecten. Ook archeologen gebruiken metaaldetectors om verborgen voorwerpen te vinden op archeologische sites. En ook niet te vergeten, in militaire toepassingen worden ze gebruikt om bijvoorbeeld mijnen of andere explosieven op te sporen.